علم و جوان

قبل از بحث علم و جوان لازم است مطالبي در اهميت و نقش علم بيان شود در قرآن کريم آمده است:
« آيا کساني که اهل علم و دنشمند با مردم جاهل يکسانند؟» اگر به اهميت علم و آگاهي توجه داشته باشيم همين يک آيه براي ما کافي است تا در راه کسب علم و دانش و آگاهي تلاش و کوشش کنيم. حال آنکه در اين زمينه مطالب ارزندة فراواني وجود دارد. از پيامبر اکرم (ص) است که فرموده‌اند: دانشجويي بر هر مسلماني واجب است، همانا خدا دانشجويان را دوست دارد. پيامبر اکرم (ص) در فرمايشي ديگر دربارة کسب علم فرموده‌اند: کسي که در راهي رود که در آن دانشي جديد خدا او را به راهي مي‌برد که به بهشت برسد. حضرت موسي بن جعفر امام موسي کاظم (ع) يادگيري در اين دوره را چنين ترسيم کرده‌اند: آموخته‌هاي دوران جواني مانند نقشي است که بر سنگ حجّاري شده باشد ثابت و پايدار مي‌ماند. 1
علاوه بر فراگرفتن علم؛ در کنار آن ادب آموزي و تربيت نيز لازم است تا سرماية گرانبهاي دين به وسيلة علم و دانش محفوظ بماند چنانچه حضرت علي (ع) در اين باره فرموده‌اند: اي گروه جوانان، شرف بانساني و سجاياي اخلاقي خود را با ادب آموزي و تربيت محافظت نماييد و سرماية گرانبهاي دين خويشتن را بانيروي علم و دانش از دستبرد ناپاکان و خطرات گوناگون بر کنار نگاه داريد.
وقتي که دين انسان سالم و کامل بماند در چنين موقعي مي‌تواند اميد وار باشد که در هر دو جهان به سعادت و سربلندي رسيده و عمر خود را بيهوده نگذرانده و توانسته است وظيفة الهي خويش را انجام دهد، پس تا دير نشده و شور و نشاط جواني است در آموختن علم و ادب و دانش بايد کوشا بود. لازم به ذکر باست اگر کسي در سن جواني تحصيل نکرده ومتعلّم و دانش‌جو نباشد در ناداني بسر برده و در اداء وظيفه‌اش کوتاهي کرده و اين کار براي جواني که دوران با رازش خود را مي‌گذراند و توان و استعدادهاي خارق‌العاده‌اي در يادگيري دارد زشت و نازيباست که نتواند وظيفه‌اش را انجام دهد، اگر دي اين دوران نتواند پس چه موقع فرصت دارد که اين وظيفه سنگين خويش را به خوبي ادا نمايد. امام جعفر صادق (ع) در اين مورد فرمايشي دارند که ترجمه‌اش چنين است: دوست ندارم جواني را از شما مسلمانان ببينم مگر آنکه روز او به يکي از دو حالت آغاز شود يا تحصيل کرده و عالم باشد يا متعلّم و دانشجو، اگر هيچ يک از اين دو حالت دروي نباشد و با ناداني به سربرد در اداء وظيفه کوتاهي کرده است. مسامحه در اداء وظيفه تضييع حق جواني است، 2
تضييع جواني به گناه کاري منجر مي‌شود و اگر مرتکب گناه شود به خداوندي که پيغمبر اکرم را به نبوت فرستاده قسم است که در عذاب الهي مسکن خواهد گزيد.»
پس هر چه زودتر با غبار غفلت و کوتاهي را از دل زدود و آن را با کلام زيباي امام (ع) معطّر ساخت چرا که سستي و کوتاهي پس از شندين اين سخن گوهر بار ديگر جايز نبوده و تلاش و کوشش و حرکت را مي‌طلبد مطلب قابل توجه و مهمّ ديگري که در اين زمينه است، اين است که ثواب و پاداشي هم براي کساني که در دوران کودکي و نوجواني به تحصيل علم مشغول هستند در نظر گرفته شده است و به تبع آثار سودمندي نيز در او خواهد گذاشت. پس تا بهار جواني به خزان پيري مبدّل نگشته بايد تلاش و کوششي کرد و از اين دوران با ارزش و زيبا بايد بهره‌ها گرفت و استفاده کرد، استعدادها را در جنبه‌هاي مختلف پرورش داد، اگر کسي از فرصت جواني خويش استفناده نبرد مورد مذمّت قرار مي‌گيرد.